| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Działalność gospodarcza > Jak dochodzić roszczeń z umowy przedwstępnej

Jak dochodzić roszczeń z umowy przedwstępnej

Zawierając umowę przedwstępną, strony mogą umówić się, że zawrą w przyszłości umowę o określonej treści. W czasach kryzysu bywa jednak tak, że umowy przedwstępne nie są respektowane, a zobowiązany woli zapłacić zadatek niż wywiązać się z kontraktu. Tymczasem umowa przedwstępna to bardzo silny i skuteczny instrument – nie tylko dyscyplinuje strony, ale też pozwala na wyegzekwowanie zgody na ostateczny kontrakt, a niekiedy może stanowić podstawę roszczenia odszkodowawczego.

Wykonanie umowy, przy zawarciu której zastrzeżony został zadatek, powoduje, że pieniądze lub rzeczy dane tytułem zadatku zalicza się na poczet świadczenia tej strony, która je dała. Jednak jest to możliwe tylko wtedy, gdy przedmiot zadatku jest tego samego rodzaju co przedmiot świadczenia. W przeciwnym wypadku pieniądze lub rzeczy wręczone tytułem zadatku powinny zostać zwrócone.

Tabela 2. Związanie stron umową

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Zapamiętaj

Roszczenie o zwrot przedmiotu zadatku w razie wykonania, rozwiązania czy niewykonania zobowiązania z przyczyn, za które nie odpowiada żadna ze stron (lub odpowiadają obie), staje się wymagalne niezwłocznie po wezwaniu kontrahenta do zwrotu.

Jeśli chodzi o proceduralne aspekty dochodzenia roszczeń, to podstawową sprawą jest prawidłowe sporządzenie pozwu. Warto zwrócić uwagę na jego elementy formalne, których brak spowodować może zwrot pozwu. Po pierwsze, należy prawidłowo oznaczyć strony (wraz z adresami). Po drugie, należy wpisać prawidłowo wartość przedmiotu sporu zaokrąglając ją w górę do pełnego złotego. Trzeba też skierować pozew do właściwego rzeczowo i miejscowo sądu, a także uiścić opłatę sądową, również zaokrąglając ją w górę do pełnych złotych. Wysokość opłaty jest uzależniona od wartości przedmiotu sporu i wynosi w zasadzie 5% tej wartości w granicach od 30 do 100 000 zł. Kwotę do 1500 zł można uiścić, naklejając znaki opłaty sądowej, a powyżej tej kwoty można płacić tylko w kasie bądź przelewem na rachunek sądu. Płacąc przelewem, należy dołączyć do pozwu dowód wniesienia opłaty. Należy też pamiętać (zwłaszcza w procesach o zapłatę) o zwiększonych wymogach formalnych dotyczących postępowań odrębnych. W postępowaniu uproszczonym (roszczenia z umów do 10 000 zł) istnieje obowiązek korzystania z urzędowych formularzy, a w postępowaniu gospodarczym należy od razu w pozwie podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że powód wykaże, iż ich powołanie w pozwie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później.

Zapamiętaj

Jeśli powód dysponuje pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu, jest możliwe wystąpienie z pozwem w postępowaniu nakazowym, co spowoduje przyspieszone rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W celu wymuszenia zawarcia umowy przedwstępnej o silniejszym skutku należy złożyć w sądzie cywilnym powództwo w trybie art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 k.p.c. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie. Przepis proceduralny jest z kolei dopełnieniem art. 64 k.c. i wskazuje, że jeżeli dłużnik jest obowiązany do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, prawomocne orzeczenie sądu zobowiązujące do złożenia oświadczenia zastępuje oświadczenie dłużnika. Jeżeli złożenie oświadczenia woli jest uzależnione od świadczenia wzajemnego wierzyciela, skutek wymieniony w art. 1047 § 1 k.p.c. powstaje dopiero z chwilą prawomocnego nadania orzeczeniu klauzuli wykonalności. Do pozwu należy dołączyć oryginał lub poświadczony notarialnie (z wyjątkiem oczywiście aktu notarialnego) odpis umowy przedwstępnej. Jeśli powód dołączy kserokopię, to taki dokument będzie oceniany przez sąd w trybie art. 233 k.p.c. jako twierdzenie strony o zaistnieniu okoliczności faktycznej.

W tym miejscu powstaje jednak pytanie, jak rozwikłać sytuację, w której strona zobowiązana przegrywa co prawda proces i jest zmuszona zawrzeć umowę końcową, jednak wzdraga się przed złożeniem odpowiedniego oświadczenia woli. W takim wypadku z pomocą przychodzi praktyce SN, który w uchwale z 7 stycznia 1967 r. (sygn. akt III CZP 32/66, OSNC z 1968 r. nr 12, poz. 199) stwierdził, że: prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje to oświadczenie (art. 64 k.c. oraz art. 1047 k.p.c.). Jeżeli więc oświadczenie to ma stanowić składnik umowy, jaka ma być zawarta pomiędzy stronami, do zawarcia tej umowy konieczne jest złożenie odpowiedniego oświadczenia woli przez drugą stronę z zachowaniem wymaganej formy. Nie dotyczy to jednak zawarcia umowy przyrzeczonej w umowie przedwstępnej (art. 390 § 2 k.c.) oraz wypadków, gdy sąd uwzględnia powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnie z żądaniem powoda; w takich wypadkach orzeczenie sądu stwierdza zawarcie umowy i zastępuje tę umowę. Jeśli zatem sąd wydaje wyrok uwzględniający żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej to takie orzeczenie samo w sobie zawiera już definitywną umowę i nie potrzeba przedsiębrać w tym celu żadnych dodatkowych kroków. W szczególności nie ma konieczności zawierania umowy w formie aktu notarialnego. Wyrok sądu pełni w tym zakresie niejako podwójną rolę. Z jednej strony jest tytułem egzekucyjnym i może stanowić podstawę egzekucji (po nadaniu klauzuli wykonalności) np. co do kosztów zastępstwa procesowego, a z drugiej strony zastępuje oświadczenie woli uchylającej się strony, stanowiące niezbędny element umowy przyrzeczonej.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

ECDDP Sp. z o.o.

Jedna z największych firm doradztwa podatkowego w Polsce

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »