| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Moja firma > Biznes i finanse > Budżet elastyczny

Budżet elastyczny

Prawidłowa analiza odchyleń wyników firmy na tle okresu bazowego oraz budżetu pierwotnego wspomaga przedsiębiorstwo w osiągnięciu stawianych przed nim celów.


Analiza taka wskazuje, jakie są silne strony oraz które obszary wymagają poprawy. Niestety, tradycyjne metody czasami są zawodne. Warto więc rozglądać się za narzędziami, które umożliwią dynamiczną ocenę bieżących rezultatów. Budżet elastyczny to jedno z takich narzędzi, które może zmienić dotychczasowe podejście do interpretacji wyników przedsiębiorstwa.

Budżet to plan finansowy o wyznaczonym horyzoncie czasowym, który jako punkt odniesienia przyjmuje działania mające wystąpić w przyszłości. Budżet pełni ważną rolę w procesie zarządzania przedsiębiorstwem. Stanowi narzędzie analizy oraz kontroli wykonania postawionych celów. Przedsiębiorstwa powinny pamiętać, że w trakcie jego realizacji na całkowite odchylenie wpływają czynniki związane z rozmiarami prowadzonej działalności oraz czynniki związane z efektywnością. W celu prawidłowej interpretacji odchyleń konieczne jest więc ich oddzielenie, co umożliwi prawidłową ocenę realizacji budżetu. Może okazać się na przykład, że firma poniosła większe koszty produkcji, ale zrealizuje większą, niż planowano, sprzedaż. Takie odchylenie należy wtedy ocenić pozytywnie. Powyższą wadę, związaną ze stosowaniem budżetów tradycyjnych, firma może wyeliminować, przygotowując właśnie budżet elastyczny.

Budżet elastyczny jest sporządzany dla różnych rozmiarów działalności i dzięki możliwości reakcji na zmiany warunków gospodarczych jego stosowanie może w dużym stopniu ułatwić interpretację stopnia wykonania. Tym samym przedsiębiorstwo będzie miało możliwość podjęcia skutecznych działań, które wpłyną na poprawę wyniku finansowego.

Problem zmienności kosztów obecny jest w każdej współczesnej firmie. Zmienność kosztów to główny powód, dlaczego przedsiębiorstwo decyduje się na stosowanie budżetu elastycznego. W każdym przedsiębiorstwie można wyodrębnić podział kosztów na stałe oraz zmienne. Ten podział stanowi podstawową zasadę tworzenia budżetu elastycznego. Więcej, budżetowanie elastyczne wprowadza również podział na koszty quasi-stałe. W tym przypadku muszą być dokładnie rozdzielone na element stały oraz zmienny.

Skoro budżet elastyczny bazuje na zmienności kosztów, można powiedzieć, że jest budżetem pierwotnym, który bierze pod uwagę zmiany w wolumenie sprzedaży oraz produkcji. Dzięki takiemu budżetowaniu firma może ustalić optymalny poziom kosztów przy danym, rzeczywistym, poziomie produkcji. Wykonuje się go na podstawie założeń przyjmowanych na etapie planowania, co sprowadza budżet pierwotny przedsiębiorstwa do poziomu rzeczywistego działalności operacyjnej. Taki budżet umożliwia porównanie efektywności w obszarze sprzedaży i ponoszonych kosztów. Zatem w procesie analizy bada się parametry, które stanowiły podstawę jego opracowania, a w przypadku jakichkolwiek zmian jest on odpowiednio korygowany oraz dopasowywany do rzeczywistych warunków. Tym samym przedsiębiorstwo dokonuje zmian po stronie przychodów i kosztów.

Kluczem do opracowania dobrego budżetu elastycznego są zdefiniowane funkcje budżetowe, zwane także równaniami budżetowymi. Dzięki nim przedsiębiorstwo może szybko i poprawnie go przygotować.

Wspomnieliśmy, że budżet elastyczny dzieli koszty na zmienne, quasi-stałe oraz stałe. Funkcja budżetowa każdy z tych kosztów uwzględnia, a ile takich funkcji powinno się zastosować, zależy od tego, jak bardzo proces produkcyjny jest złożony.

Pierwszy typ równań, które mogą być użyte przez firmę, to te, które uwzględniają koszty stałe. Ze względu na to, że koszty stałe nie zależą od wielkości produkcji, równanie przyjmuje bezwzględną ich wartość. Przykładem jest tu równanie związane z czynszem za budynek czy lokal, który bez względu na rozmiary produkcji ma stałą wartość (z zastrzeżeniem, że zwiększenie produkcji nie wymaga wynajmu dodatkowej powierzchni). Ogólny wzór na funkcję budżetową dla kosztów stałych wygląda następująco:

F(x) = KS

gdzie:

KS - wartość kosztów stałych.

Drugi rodzaj równań to te, które dotyczą kosztów zmiennych, czyli przypadających na jednostkę produkcji i zależnych od jej wielkości. Dlatego w tym przypadku równanie budżetowe równa się iloczynowi jednostkowego kosztu zmiennego oraz wielkości produkcji. Koszty zmienne, jak nazwa wskazuje, zmieniają się razem ze zmianą produkcji. Ta zmiana jest proporcjonalna do zmiany rozmiaru produkcji, czyli oznacza, że wzrost wolumenu produkcji pociąga za sobą wzrost całkowitych kosztów zmiennych. Ogólny wzór na funkcję budżetową dla kosztów zmiennych wygląda następująco:

F(x) = jkz x Q

gdzie:

jkz - koszt jednostkowy zmienny

Q - wielkość produkcji.

Koszty związane z materiałami produkcyjnymi są idealnym przykładem dla powyższego równania.

Ostatni, trzeci rodzaj, uwzględnia zarówno koszty stałe, jak i zmienne. Stanowi ich powiązanie. Ogólny wzór na funkcję budżetową dla kosztów quasi-stałych wygląda następująco:

F(x) = KS + jkz x Q

gdzie:

KS - wartość kosztów stałych

jkz - koszt jednostkowy zmienny

Q - wielkość produkcji.

Ideę tego równania najlepiej przedstawić na przykładzie wynagrodzeń pracowników bezpośrednio produkcyjnych. Kosztem quasi-stałym będą wynagrodzenia pracowników, których wynagrodzenie w 50% jest stałe, a w 50% zależy od miesięcznego akordu.

Przykład 1

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

reklama

Narzędzia przedsiębiorcy

POLECANE

Dotacje dla firm

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Pomysł na biznes

Eksperci portalu infor.pl

Sebastian Wybranowski

Adwokat, specjalista z zakresu prawa cywilnego i rodzinnego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »